خويش را با سطح حقايق نزديك سازند . يكى از چيزهايى كه در كشور ما موجب شده كه افراد ، طالب فلسفه به زبان ساده باشند پاره‌اى از ترجمه‌هاى كتابهايى است كه احيانا به نام فلسفه منتشر شده و نويسندگان آنها به نام فلسفه ، آسمان و ريسمان كرده‌اند و هر چه خواسته‌اند به قالب زده‌اند و برخى خوانندگان پنداشته‌اند كه فلسفهء اروپا ساده است و حال آنكه اگر كسى كوچك‌ترين اطلاعى داشته باشد مىداند كه فلاسفه و دانشمندانى كه واقعاً در خود اروپا آراء و نظرياتشان مورد احترام است كمتر كسى است كه ادعا كند كه از عهدهء فهم نظريات آنها برمىآيد . آيا فلسفهء كانت يا هگل يا هانرى برگسون يا نظريهء نسبيت اينشتاين يا بسيارى از نظريه‌هاى مهم اقتصادى و اجتماعى به همين سادگيهايى است كه اين ساده دلان پنداشته‌اند ؟ ! افكار و نظريات عالى در هر رشته‌اى خواه ناخواه دقتهايى را همراه دارد و تا انسان كوشش نكند و سطح فكر خويش را بالا نبرد موفق به درك آنها نخواهد شد . گويند هنگامى كه « ابو تمام » شاعر تواناى عرب يكى از قصائد غرّاى خويش را انشاء كرده بود برخى از خرده‌گيران به وى گفتند : « لم لا تقول ما يفهم ؟ » يعنى چرا چيزى نمىگويى كه فهميده شود ؟ مقصودشان اين بود كه چرا طورى سخن نمىگويى كه ما بفهميم ؟ ابو تمام در پاسخ گفت : « لم لا تفقهون ما يقال ؟ » يعنى شما چرا آنچه را گفته مىشود نمىفهميد ؟ اينجانب براى هر سه مقاله پاورقيهاى مشروح نوشت و فقط قسمتى از اواخر مقالهء 9 كه مربوط به مبحث « غايات » بود باقى ماند . راجع به آن قسمت از آن جهت كه با مطالب مقالات آينده بستگى داشت بهتر آن ديد كه به همان اندازه كه در متن بيان شده قناعت كند و البته بعداً در مقالهء 10 و مقالهء 14 به حد لزوم دربارهء آن قسمت عالى در متن و پاورقيها بحث خواهد شد . تهران - تير ماه 1335 شمسى مرتضى مطهرى